Υπάρχουν οικογένειες όπου το παιδί δεν μεγάλωσε απλώς νωρίτερα. Μεγάλωσε ανάποδα. Έγινε το στήριγμα, ο ρυθμιστής, ο ώριμος. Έγινε αυτό που οι γονείς δεν μπορούσαν να είναι. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται mothering προς τους γονείς και στην ψυχολογία περιγράφεται συχνά ως γονεοποίηση (parentification).

Τι είναι το mothering στους γονείς

Είναι η κατάσταση όπου το παιδί, ανήλικο ή ενήλικο:

• φροντίζει συναισθηματικά τους γονείς

• αναλαμβάνει ευθύνες που δεν του αναλογούν

• «κρατά» την οικογένεια όρθια

• γίνεται ο ώριμος, ο ψύχραιμος, ο κατανοητικός

Δεν πρόκειται για απλή βοήθεια. Πρόκειται για αντιστροφή ρόλων.

Πώς δημιουργείται

Το mothering προς τους γονείς εμφανίζεται συχνά όταν:

• ο γονέας είναι συναισθηματικά ανώριμος

• υπάρχει ασθένεια, κατάθλιψη, εξάρτηση ή απουσία

• το παιδί επιβραβεύεται επειδή «αντέχει»

• το συναίσθημα του γονέα προηγείται πάντα

Το μήνυμα που λαμβάνει το παιδί είναι: «Αν δεν κρατήσεις εσύ, θα καταρρεύσουμε».

Πώς μοιάζει στην καθημερινότητα

Το παιδί (ή ο ενήλικας πλέον) :

• νιώθει υπεύθυνο για τη διάθεση των γονιών

• δυσκολεύεται να βάλει όρια

• νιώθει ενοχές όταν απομακρύνεται

• ακούει φράσεις όπως «μόνο εσύ με καταλαβαίνεις»

Και συχνά: δεν έμαθε ποτέ πώς είναι να τον φροντίζουν.

Τι κόστος έχει στην ενήλικη ζωή

Το mothering στους γονείς δεν τελειώνει στην παιδική ηλικία. Μεταφέρεται:

• στις ερωτικές σχέσεις (mothering συντρόφων)

• στη δουλειά (υπευθυνότητα χωρίς όρια)

• στην αυτοεικόνα (αξίζω μόνο αν δίνω)

Συχνά οδηγεί σε:

• εξουθένωση

• άγχος

• δυσκολία στην επιθυμία

• σχέσεις εξάρτησης

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φύγεις

Γιατί δεν νιώθεις ότι «φεύγεις». Νιώθεις ότι εγκαταλείπεις. Το mothering στους γονείς συνοδεύεται από:

• βαθιά ενοχή

• φόβο ότι θα καταρρεύσουν χωρίς εσένα

• σύγχυση ανάμεσα στην αγάπη και την ευθύνη

Πώς αρχίζεις να βγαίνεις από τον ρόλο — βήμα βήμα

Αναγνώρισε ότι δεν ήταν επιλογή σου Δεν «έγινες έτσι». Προσαρμόστηκες. Αυτό αλλάζει τον τόνο από την αυτοκριτική στη κατανόηση.

Ξεχώρισε την αγάπη από την ευθύνη Μπορείς να αγαπάς χωρίς να κρατάς. Μπορείς να νοιάζεσαι χωρίς να σώζεις.

Μείωσε σταδιακά τη συναισθηματική φροντίδα

• Δεν απαντάς πάντα

• Δεν ρυθμίζεις τη διάθεση

• Δεν “διορθώνεις” το συναίσθημα του άλλου

Η δυσφορία που νιώθεις είναι απόσυρση από ρόλο, όχι εγωισμός.

Βάλε όρια χωρίς εξηγήσεις

Όχι απολογίες. Όχι μακροσκελείς εξηγήσεις. «Δεν μπορώ να το αναλάβω αυτό.» «Δεν μου ανήκει.»

Αντέχεις την ενοχή

Η ενοχή δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος. Σημαίνει ότι σπας ένα παλιό συμβόλαιο.

Μια σημαντική αλήθεια

Το παιδί που μεγάλωσε ως γονέας χρειάζεται να μάθει κάτι θεμελιώδες: Δεν γεννήθηκες για να κρατάς τους άλλους όρθιους. Γεννήθηκες για να ζήσεις. Το να φύγεις από το mothering στους γονείς δεν σημαίνει αποκοπή. Σημαίνει επιστροφή στη σωστή θέση. Παιδί — όχι στήριγμα. Ενήλικας — όχι σωτήρας.