Η κρίση πανικού στον ύπνο είναι ένα ξαφνικό, έντονο επεισόδιο άγχους που εμφανίζεται ενώ κοιμάσαι ή αμέσως μετά το ξύπνημα, χωρίς να προηγηθεί εφιάλτης. Το άτομο ξυπνά τρομαγμένο, με έντονα σωματικά συμπτώματα, νιώθοντας ότι «κάτι πολύ κακό συμβαίνει».

Πώς εκδηλώνεται

Συνήθως περιλαμβάνει:

• ταχυκαρδία ή πόνο στο στήθος

• δύσπνοια ή αίσθημα πνιγμού

• έντονη εφίδρωση ή ρίγη

• ζάλη, μούδιασμα, τρέμουλο

• φόβο θανάτου ή απώλειας ελέγχου

• αίσθηση αποπροσωποποίησης («δεν είμαι εγώ»)

Η ένταση κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και υποχωρεί σταδιακά.

Γιατί συμβαίνει στον ύπνο;

Παρότι ο ύπνος θεωρείται «ασφαλής», το νευρικό σύστημα δεν απενεργοποιείται πλήρως. Πιθανοί μηχανισμοί:

• συσσωρευμένο άγχος ή καταπιεσμένα συναισθήματα της ημέρας

• υπερευαισθησία του αυτόνομου νευρικού συστήματος

• αλλαγές στον κύκλο ύπνου (συνήθως σε φάση μη-REM)

• καφεΐνη, αλκοόλ ή έντονο στρες πριν τον ύπνο

Σημαντικό: Δεν είναι επικίνδυνη, παρότι μοιάζει έτσι.

Κρίση πανικού ή κάτι άλλο;

• Εφιάλτης: υπάρχει όνειρο/εικόνα → ξύπνημα με φόβο

• Υπνική άπνοια: επαναλαμβανόμενα επεισόδια, ροχαλητό, έντονη υπνηλία την ημέρα

• Καρδιολογικό: χρειάζεται ιατρικός έλεγχος αν υπάρχουν αμφιβολίες

Αν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, καλό είναι να γίνει ιατρικός έλεγχος για αποκλεισμό οργανικών αιτιών.

Τι να κάνεις τη στιγμή της κρίσης

• Θύμισε στον εαυτό σου: «Είναι κρίση πανικού, θα περάσει»

• Εστίασε στην αναπνοή: αργή εισπνοή 4″ – παύση 2″ – εκπνοή 6″

• Γείωση: άγγιξε κάτι κρύο ή περιέγραψε 5 πράγματα που βλέπεις

• Απόφυγε να κοιτάς ρολόι ή να σηκώνεσαι πανικόβλητος

Πώς προλαμβάνεται

• σταθερό ωράριο ύπνου

• μείωση καφεΐνης/αλκοόλ, ειδικά το βράδυ

• τελετουργία χαλάρωσης πριν τον ύπνο (αναπνοές, ήπια μουσική)

• ψυχοθεραπεία (ιδίως γνωσιακή–συμπεριφορική) για το άγχος

• σε ορισμένες περιπτώσεις, φαρμακευτική υποστήριξη μόνο με ιατρική καθοδήγηση

Πότε να ζητήσεις βοήθεια

• αν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται συχνά

• αν φοβάσαι να κοιμηθείς

• αν το άγχος επηρεάζει τη λειτουργικότητά σου την ημέρα

Η νυχτερινή κρίση πανικού δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι σήμα ότι το νευρικό σύστημα έχει υπερφορτωθεί και χρειάζεται φροντίδα.